Правила за етичко користење компјутер

 Етичко користење на компјутер

Етиката е збир на морални принципи кои нè водат како да се однесуваме правилно. Во дигиталниот свет, тоа значи да бидеме одговорни, чесни и со почит кон другите.

Основни правила за етичко користење:

1. Почитување на приватноста: Не гледајте, не копирајте и не споделувајте туѓи лични податоци без дозвола.
2. Нема малтретирање (Cyberbullying): Никогаш не испраќајте навредливи пораки, не ширете лажни гласини или не исмевајте некого онлајн. Тоа боли исто колку и во реалниот живот.
3. Одговорно споделување: Размислете двапати пред да објавите нешто. Дали е соодветно? Дали ќе повреди некого?
4. Нема плагијат: Секогаш наведувајте ги изворите кога користите информации, слики или идеи од интернет. Не претставувајте туѓа работа како ваша.

Лиценциран софтвер и видови лиценцирање

• Што е софтвер? 
• Зошто е важна лиценца?

• Софтверот е нечија интелектуална сопственост (како книга или песна). Лиценцата е дозвола да го користите софтверот под одредени услови.
• Користењето софтвер без лиценца е исто како да крадете.

• Видови лиценцирање:

1. Freeware: Софтвер кој може бесплатно да се преземе и користи неограничено време. Пример: Google Chrome, VLC Media Player, Skype.
2. Shareware: Софтвер кој може бесплатно да се испроба одреден временски период (пробен период), а потоа треба да се купи. Пример: WinRAR, многу игри со демо верзии.
3. Open-Source (Отворен код): Софтвер чиј изворен код е јавно достапен, па секој може да го користи, менува и дистрибуира, честопати бесплатно. Пример: Mozilla Firefox, Linux, LibreOffice.

Безбедно работење и избегнување злоупотреби

• Безбедносни лозинки:

• Користете силни лозинки (комбинација од големи/мали букви, бројки, симболи).
• Не споделувајте ги лозинките.
• Менувајте ги редовно.

• Антивирусна заштита:

• Инсталирајте и редовно ажурирајте антивирусна програма.
• Скенирајте ги USB стиковите.
• Внимателно со лични податоци:
• Не давајте лични податоци (адреса, телефон, училиште) на непознати луѓе онлајн.
• Внимавајте што споделувате на социјалните мрежи.

• Измами (Phishing):

• Не отворајте сомнителни мејлови или линкови.
• Не верувајте во пораки кои ветуваат премногу добро за да бидат вистинити.
  

• "Следен пат кога ќе користите интернет, размислете за правилата што ги научивме денес. Бидете добри дигитални граѓани!"

Домашна работа: Смислете 2-3 правила за "дигитално однесување" во училиштето/одделението.